Geloven in nabijheid, nav de cijfers van het aantal dakloze mensen in Nederland

10 oktober 2025

De wonden van een samenleving

Het recente rapport over de ETHOS-telling 2025 van Hogeschool Utrecht en Kansfonds bevatharde cijfers over dakloosheid in ons land. Achter deze cijfers gaat veel stil lijden schuil. Het rapport vertelt over een samenleving die verwond is door armoede en onverschilligheid, een samenleving waarin mensen buiten de deur zijn komen te staan.

De armen als leermeesters

Binnen de Gemeenschap van Sant’Egidio ontmoeten we veel mensen zoals die in het rapport worden beschreven. Hun verhalen komen zelden in het nieuws, maar ze leren ons dagelijks wat veerkracht, vertrouwen en hoop werkelijk betekenen. Zij zijn onze leermeesters. Hun leven houdt ons en onze samenleving een spiegel voor: hoe gaan wij om met wie geen thuis heeft? Welke plek geven wij hen in ons hart, in onze stad?

De cijfers zijn hoog. Ze maken zichtbaar hoe groot de nood is, maar ook hoe gemakkelijk mensen uit beeld raken. Uit de ETHOS-telling blijkt dat in Nederland inmiddels meer dan 28.721 mensen geen vaste woonplek hebben. Daaronder zijn vrouwen, ouderen, jongeren en kinderen, mensen met uiteenlopende achtergronden, vaak met een leven dat ooit gewoon was. Achter elk cijfer schuilt een verhaal, een naam, een gezicht.

De kracht van nabijheid

Het antwoord dat Sant’Egidio wil bieden: nabijheid. Geen theorie, maar ontmoeting. Geen beleid, maar vriendschap. We luisteren, we lopen mee en proberen degenen zichtbaar te maken die te vaak onzichtbaar zijn geworden. Deze nabijheid komt niet voort uit medelijden, maar uit verantwoordelijkheid voor elkaar.

Een naam kennen is zeggen: je doet ertoe, je hoort bij ons. Zonder naam wordt iemand snel vergeten. Ieder mens verdient het om bij naam genoemd te worden. Ze worden onze vrienden.

Nabijheid verandert niet alleen de ander, maar ook onszelf. Ze maakt ons ontvankelijker, gevoeliger voor wat er ontbreekt in onze samenleving. Vanuit nabijheid groeit de vraag: wat kunnen wij doen om een thuis te bieden waar geen thuis is?

De keuze die we hebben

De cijfers over het aantal dakloze mensen kunnen ons een gevoel geven van machteloosheid.  Maar we hebben een keuze: sluiten we de deuren van ons hart en daarmee, letterlijk, van onze huizen, of durven we ze te openen? Blijven we berusten in de cijfers of durven we opnieuw te dromen over een samenleving waar niemand buitengesloten wordt?

Die keuze vraagt om verandering, om een mentaliteitsverandering. Om de moed om ons af te vragen wat voor samenleving we willen zijn.

Dromen van een huis voor iedereen

Kunnen we samen dromen over, en werken aan, een huis voor iedereen? Niet alleen een dak boven het hoofd, maar een thuis waar mensen samen kunnen wonen, waar liefde is en waar iemand naast hen staat op de weg van overleven naar leren leven.

We dromen van huizen waar vriendschap en vertrouwen groeien, waar mensen elkaar vasthouden en elkaar helpen om opnieuw te beginnen. Geen opvang waar je elke ochtend weer op straat moet, maar plekken van rust en gemeenschap, waar het leven gedeeld wordt en waar toekomst kan ontstaan.

Deze droom vraagt om verbeeldingskracht, om geloof dat een samenleving anders kan zijn. Waar deuren opengaan en niemand meer buiten hoeft te blijven.

Wat ons antwoord is

Ons antwoord begint bij gebed en vriendschap. We ontmoeten onze vrienden van de straat aan tafel bij de Franciscustafel, delen een maaltijd, luisteren naar elkaar en dragen elkaars leven mee. In het gebed noemen we de namen van wie uit beeld zijn geraakt en brengen we het onrecht en de onwaardigheid van hun bestaan voor God. We blijven herhalen dat dit niet de droom is voor de wereld, en juist van daaruit zoeken we naar wegen om meer te doen: om te bouwen aan nieuwe structuren die mensen weer toekomst geven.

Een spiritualiteit van vrede en barmhartigheid

Temidden van cijfers en analyses herinnert de Gemeenschap zich dat ieder mens een geschiedenis heeft en een toekomst verdient. De spiritualiteit van Sant’Egidio is die van vrede en barmhartigheid: blijven waar anderen weggaan, luisteren waar mensen niet gehoord worden en vasthouden aan de overtuiging dat liefde sterker is dan onverschilligheid.

In de nabijheid van dak- en thuisloze mensen leren we wat menselijkheid betekent. We delen tijd, aandacht en vriendschap en beseffen hoe diep het verlangen is om gezien te worden. Deze ervaring houdt ons wakker en moedigt ons aan om niet onverschillig te worden.

Van daaruit groeit het verlangen om samen met anderen ruimte te scheppen voor nieuwe initiatieven van verbondenheid en huisvesting, waar mensen elkaar steunen en een nieuw thuis kunnen opbouwen. Een huis van vrede en gemeenschap met open deuren in een samenleving waarin ieder mens gezien wordt en mag thuiskomen.